Từ ngày 01/7/2025, xã Phú Nghĩa mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của 6 xã gồm Phú Nghĩa, Đông Phương Yên, Trường Yên, Trung Hòa, Đông Sơn và Thanh Bình. Sau sáp nhập, xã có diện tích tự nhiên 40,25 km², dân số trên 72.000 người với 36 thôn, trở thành một trong những địa bàn có quy mô dân cư lớn của thành phố. Sự thay đổi về địa giới hành chính và quy mô dân số đã đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác quản lý nhà nước về cư trú, bảo đảm an ninh trật tự và phục vụ nhu cầu giải quyết thủ tục hành chính của người dân.
Công an xã Phú Nghĩa tăng cường kiểm tra cư trú, nắm tình hình nhân khẩu tại các khu nhà trọ nhằm bảo đảm an ninh trật tự.
Qua 5 năm triển khai Luật Cư trú năm 2020, xã Phú Nghĩa đã đạt được nhiều kết quả nổi bật trong cải cách hành chính và thực hiện Đề án 06 của Chính phủ. Đến nay, 100% hồ sơ đăng ký cư trú và các thủ tục hành chính liên quan được tiếp nhận, xử lý trên môi trường điện tử thông qua Cổng Dịch vụ công, ứng dụng VNeID và các hệ thống dữ liệu dùng chung. Việc ứng dụng công nghệ thông tin đã góp phần đơn giản hóa quy trình, giảm đáng kể thời gian giải quyết thủ tục hành chính.
Nếu như trước đây một hồ sơ cư trú phải trải qua từ 5 đến 7 bước xử lý, thì nay chỉ còn từ 2 đến 3 bước. Thời gian giải quyết được rút ngắn từ 7–10 ngày xuống còn từ 2–5 ngày, nhiều trường hợp được xử lý trong ngày. Qua đó giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí đi lại, sao y, chứng thực hồ sơ. Cùng với đó, xã đã thành lập 36 Tổ chuyển đổi số cộng đồng tại các thôn, thường xuyên tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn người dân tiếp cận các dịch vụ công trực tuyến, sử dụng ứng dụng VNeID và thực hiện các thủ tục cư trú trên môi trường số.
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình thực hiện Luật Cư trú tại cơ sở vẫn còn gặp một số khó khăn. Một trong những vướng mắc lớn hiện nay là dữ liệu hộ tịch về kết hôn, ly hôn chưa được kết nối đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, gây khó khăn trong việc xác minh thông tin đối với các trường hợp đăng ký cư trú theo diện vợ, chồng.
Ngoài ra, một số trường hợp người dân kê khai sai địa chỉ hành chính trên Cổng Dịch vụ công nhưng hệ thống tự động đồng bộ dữ liệu, không cho phép cán bộ tiếp nhận chỉnh sửa, dẫn đến phát sinh thời gian xử lý hồ sơ. Việc thực hiện thủ tục trực tuyến cũng gặp trở ngại đối với một bộ phận người dân, nhất là người cao tuổi hoặc những người chưa thành thạo công nghệ thông tin.
Hiện nay vẫn còn thiếu các hướng dẫn cụ thể liên quan đến thủ tục tách hộ sau ly hôn, xác nhận chỗ ở hợp pháp và xử lý một số trường hợp cư trú gắn với đất đai có nguồn gốc lịch sử phức tạp.
Bên cạnh đó, lực lượng Công an xã còn mỏng trong khi khối lượng công việc ngày càng lớn. Cảnh sát khu vực phải đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ về quản lý cư trú, bảo đảm an ninh trật tự và triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số, tạo áp lực đáng kể trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Để tiếp tục nâng cao hiệu quả thi hành Luật Cư trú trong thời gian tới, UBND xã Phú Nghĩa kiến nghị Bộ Công an phối hợp với Bộ Tư pháp sớm hoàn thiện việc liên thông dữ liệu kết hôn, ly hôn với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; nâng cấp phần mềm để cho phép chỉnh sửa các lỗi địa chỉ hành chính do người dân kê khai chưa chính xác; đồng thời sớm ban hành hướng dẫn cụ thể đối với các trường hợp tách hộ sau ly hôn và xử lý hồ sơ cư trú liên quan đến các thửa đất có nguồn gốc lịch sử phức tạp.
Đối với thành phố Hà Nội, địa phương đề nghị tiếp tục quan tâm đầu tư, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin, hệ thống đường truyền và trang thiết bị phục vụ công tác chuyển đổi số; tăng cường tập huấn nghiệp vụ cho lực lượng Công an cấp xã và xây dựng các tài liệu hướng dẫn trực tuyến đơn giản, dễ tiếp cận, phù hợp với người cao tuổi.
Với những kết quả đạt được cùng các giải pháp đề xuất, xã Phú Nghĩa kỳ vọng việc thực hiện Luật Cư trú sẽ ngày càng hiệu quả, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, phục vụ tốt hơn nhu cầu của Nhân dân và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trên địa bàn.
Mai Trang