Hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề "Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp"

Dự và chủ trì hội thảo có đồng chí: Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương; GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội; Võ Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư, Chủ tịch Hội đồng nhân dân thành phố Hồ Chí Minh.

Hội thảo có sự tham dự của các đại biểu đến từ các cơ quan Đảng Trung ương, Văn phòng Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Thanh tra Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Thành ủy Hà Nội, Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, Tỉnh ủy tỉnh Quảng Ninh, Ninh Bình, Nghệ An, Lào Cai, Tây Ninh, Quảng Ngãi. Đặc biệt là sự có mặt của các đại biểu đến từ các xã, phường thuộc Hà Nội và Hồ Chí Minh.

Hội thảo cũng có sự tham gia của các thành viên Hội đồng Lý luận Trung ương, chuyên gia tư vấn cấp cao, cộng tác viên, các cán bộ lãnh đạo thực tiễn giàu kinh nghiệm và các nhà khoa học có uy tín.

Dự Hội thảo tại điểm cầu Đảng ủy xã Phú Nghĩa có đồng chí Trịnh Tiến Tường – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã; đồng chí Nguyễn Hợp Tiến – Phó Bí thư thường trực Đảng ủy; các đồng chí trong Ban Thường vụ Đảng ủy, Ban chấp hành Đảng bộ xã; lãnh đạo các phòng, ban, ngành, MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội xã.

Hội thảo hướng tới mục tiêu quan trọng, đó là nhìn lại thực tiễn sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, làm rõ về mặt thực tiễn những kết quả, những mặt được, những hạn chế, những khó khăn, bất cập, vấn đề đặt ra cần tiếp tục giải quyết qua gần một năm tổ chức, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, từ đó đề xuất, kiến nghị với Trung ương những giải pháp khả thi để hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp còn mới mẻ này.

Việc chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp là một bước đột phá chiến lược trong tiến trình đổi mới mô hình tổ chức tổng thể hệ thống chính trị Việt Nam, nhằm hiện thực hóa mục tiêu tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước theo tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW (2017): Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, và Kết luận số 228-KL/TW của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tình hình, kết quả hoạt động của bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp.

Sau một thời gian vận hành thực tế (từ 01/7/2025), mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã bước đầu chứng minh được ưu thế trong việc rút ngắn quy trình thủ tục, tăng tính chủ động cho cấp cơ sở và giảm bớt các tầng nấc trung gian không cần thiết. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng đang đặt ra những thách thức gay gắt, đòi hỏi phải có sự tổng kết lý luận và thực tiễn kịp thời, như: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành vẫn còn những khoảng trống và sự chồng chéo khi chưa kịp điều chỉnh tương thích với việc xóa bỏ cấp huyện, gây khó khăn cho việc thực thi công vụ tại địa phương; áp lực công việc đè nặng lên đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã - nơi trực tiếp giải quyết mọi yêu cầu của người dân - trong khi năng lực chuyên môn và chế độ đãi ngộ chưa hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu mới; những trục trặc về hạ tầng kỹ thuật, sự quá tải dữ liệu và tính liên thông trong chuyển đổi số đã và đang xảy ra cho thấy nền tảng quản trị số chưa thực sự đồng bộ...

Phát biểu khai mạc hội thảo, đồng chí Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh: Sau gần 1 năm vận hành thực tiễn, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã bước đầu phát huy những ưu điểm tích cực. Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, tổng kết: "Quá trình triển khai cũng đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, tổng kết, đánh giá một cách khách quan, khoa học và toàn diện nhất là về hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, điều kiện bảo đảm, hạ tầng số, dữ liệu, quy trình nghiệp vụ và cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành. Hội thảo hôm nay có ý nghĩa rất quan trọng. Đây là dịp để các cơ quan Trung ương, địa phương, các chuyên gia, nhà khoa học và những người trực tiếp tham gia lãnh đạo, quản lý, tổ chức thực hiện cùng trao đổi, làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực tiễn vận hành, nhận diện đúng những khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong thời gian tới".

Phát biểu đề dẫn hội thảo, GS-TS Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương gợi mở và đề nghị các đồng chí lãnh đạo, nhà khoa học, chuyên gia, các đại biểu trao đổi, làm rõ các nội dung về kết quả bước đầu, những khó khăn, hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ thực tiễn của Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Trong đó, cần nhìn sâu vào những vấn đề phát sinh mới về tổ chức bộ máy, phân cấp phân quyền, trao quyền, công tác cán bộ, công tác chuyển đổi số, quản trị địa phương, kiểm soát quyền lực và dân chủ ở cơ sở. Đồng thời, thẳng thắn chia sẻ những cách làm hay, mô hình tốt, kinh nghiệm sáng tạo, đồng thời chỉ ra những cản trở trong quá trình vận hành. Một bài học rất quan trọng cần được hội thảo thảo luận là chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển; đặc biệt những chỉ đạo sâu sát của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

GS-TS Nguyễn Xuân Thắng cũng đề nghị các đại biểu phân tích các giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế, tổ chức bộ máy, cơ chế vận hành và nền tảng công nghệ của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; kiến nghị về chủ trương, chính sách và những quyết sách, giải pháp lớn cần triển khai trong thời gian tới. Song song đó, làm rõ hơn cách thức bảo đảm quyền hạn được giao rõ ràng, trách nhiệm được xác định minh bạch, quy trình được chuẩn hóa và thẩm quyền được phân định rành mạch. Trong đó, phân cấp phân quyền phải đi đôi với trao quyền, phân bổ nguồn lực, nâng cao năng lực thực thi và thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực.

Thực hiện chủ trương của Đảng, hiện nay, các cấp, các ngành đang tiến hành tổng kết việc thực hiện sắp xếp lại tổ chức bộ máy hệ thống chính trị theo mô hình mới, trong đó có mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Chính vì vậy, việc tổ chức hội thảo khoa học làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn và đề xuất các giải pháp hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp là rất cần thiết, có ý nghĩa trên cả phương diện lý luận và thực tiễn. Kết quả cuộc hội thảo sẽ được nghiên cứu, tiếp thu để xây dựng báo cáo tư vấn trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chấp hành Trung ương.

Kim Thoa