Nghị định được ban hành nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc tổ chức, quản lý và nâng cao hiệu quả hoạt động của thôn, tổ dân phố trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, đẩy mạnh chuyển đổi số và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân ở cơ sở.
Toàn văn Nghị định xem tại đây:
Nhiều điểm mới so với Nghị định số 33/2023/NĐ-CP
So với quy định trước đây tại Nghị định số 33/2023/NĐ-CP, Nghị định số 185/2026/NĐ-CP có nhiều nội dung mới, nổi bật như:
Tách riêng một nghị định chuyên biệt về thôn, tổ dân phố
Nếu như trước đây các quy định về người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố được quy định chung trong Nghị định số 33/2023/NĐ-CP, thì nay Chính phủ ban hành một nghị định riêng, quy định toàn diện về:
Tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố;
Thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể;
Đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố;
Chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách.
Việc ban hành nghị định chuyên biệt giúp tăng tính đồng bộ, rõ ràng và phù hợp với thực tiễn quản lý ở cơ sở.
Khẳng định rõ tính tự quản của cộng đồng dân cư
Nghị định mới nhấn mạnh vai trò tự quản của cộng đồng dân cư; phân định rõ giữa:
Hoạt động tự quản của thôn, tổ dân phố;
Hoạt động phối hợp, hỗ trợ chính quyền cấp xã.
Các nội dung tự quản được quy định cụ thể hơn như: xây dựng hương ước, quản lý các khoản đóng góp cộng đồng, bảo vệ môi trường, xây dựng đời sống văn hóa, phát triển cộng đồng dân cư…
Đẩy mạnh chuyển đổi số ở thôn, tổ dân phố
Đây là một điểm mới đáng chú ý của Nghị định số 185/2026/NĐ-CP.
Nghị định bổ sung yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động của thôn, tổ dân phố; đồng thời giao nhiệm vụ cho Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố trong việc:
Hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến;
Hỗ trợ tiếp cận nền tảng số;
Phối hợp cung cấp dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước.
Bên cạnh đó, tiêu chuẩn của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố cũng bổ sung yêu cầu có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin.
Quy định cụ thể hơn về nhiệm vụ, quyền hạn của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố
Nghị định mới quy định chi tiết hơn nhiệm vụ của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố trong:
Tổ chức hội nghị cộng đồng dân cư;
Triển khai các hoạt động tự quản;
Phối hợp giữ gìn an ninh trật tự;
Hòa giải ở cơ sở;
Giám sát các khoản đóng góp của Nhân dân;
Hỗ trợ thực hiện chuyển đổi số.
Đồng thời, bổ sung quyền lựa chọn người tham gia hoạt động ở thôn, tổ dân phố trên cơ sở thống nhất với Bí thư Chi bộ và Trưởng ban Công tác Mặt trận.
Bổ sung cơ chế tổ chức thôn, tổ dân phố tại đặc khu
Nghị định số 185/2026/NĐ-CP đã bổ sung quy định riêng đối với đặc khu, phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương mới.
Theo đó, việc tổ chức, thành lập, sắp xếp, đổi tên, giải thể thôn, tổ dân phố tại đặc khu do Hội đồng nhân dân hoặc Ủy ban nhân dân đặc khu quyết định tùy theo mô hình tổ chức chính quyền địa phương.
Quy định linh hoạt hơn về tiêu chuẩn quy mô hộ gia đình
Nghị định quy định cụ thể tiêu chuẩn số hộ gia đình theo từng vùng miền; đồng thời cho phép áp dụng linh hoạt đối với các địa bàn đặc thù như:
Miền núi;
Biên giới;
Hải đảo;
Địa bàn dân cư phân tán;
Khu vực tái định cư;
Vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Quy định này nhằm phù hợp với thực tiễn địa phương, bảo đảm ổn định cộng đồng dân cư và yêu cầu quốc phòng, an ninh.
Quy định rõ hơn về phụ cấp và chế độ đối với người hoạt động không chuyên trách
Nghị định mới tiếp tục thực hiện cơ chế khoán quỹ phụ cấp nhưng có quy định cụ thể hơn:
Thôn, tổ dân phố quy mô lớn hoặc ở địa bàn đặc thù được khoán quỹ phụ cấp bằng 8 lần mức lương cơ sở;
Các trường hợp còn lại được khoán bằng 6,5 lần mức lương cơ sở.
Đặc biệt, Nghị định cho phép Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chủ động quyết định mức khoán cao hơn tùy khả năng ngân sách địa phương mà không phải xin ý kiến trung ương.
Ngoài ra, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố được hưởng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế và chế độ đào tạo, bồi dưỡng theo quy định.
Tăng thẩm quyền cho chính quyền cấp xã
Một điểm mới đáng chú ý là Nghị định trao thêm thẩm quyền cho Hội đồng nhân dân cấp xã trong việc:
Thành lập;
Sắp xếp;
Tổ chức lại;
Giải thể;
Đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố.
Qua đó góp phần nâng cao tính chủ động, linh hoạt của chính quyền cơ sở trong quản lý cộng đồng dân cư.
Bãi bỏ quy định cũ liên quan tại Nghị định số 33/2023/NĐ-CP
Kể từ ngày Nghị định số 185/2026/NĐ-CP có hiệu lực, các quy định liên quan đến người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố tại Nghị định số 33/2023/NĐ-CP chính thức bị bãi bỏ.