Chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, sửa đổi luật là một bước tiến mang tính lịch sử nhằm thiết lập mô hình thể chế phát triển mới và chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo và quản trị phát triển.

Xác lập các không gian pháp lý đột phá

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) có các quy định nhằm xác lập các không gian pháp lý đột phá, đổi mới, sáng tạo theo tinh thần của Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

Trên tinh thần đó, nhiều quy định tại dự thảo luật được xây dựng theo cách tiếp cận này. Thứ nhất, dự thảo luật có nhiều quy định về đẩy mạnh việc quản trị dựa trên dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo; thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Quy định nguyên tắc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để thực hiện định hướng phát triển Thủ đô trở thành trung tâm hàng đầu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phân định thẩm quyền của HĐND thành phố trong việc quy định mô hình tổ chức, quản lý nhiệm vụ, cơ chế chấp nhận rủi ro.

Thứ hai, quy định cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Theo đó, dự thảo luật quy định theo hướng giao quyền chủ động cho HĐND thành phố trong việc ban hành các quy định để thực hiện thử nghiệm có kiểm soát trên địa bàn, thay vì quy định cụ thể lĩnh vực áp dụng, thời hạn thực hiện, điều kiện của tổ chức, cá nhân tham gia thử nghiệm có kiểm soát như Luật Thủ đô số 39/2024/QH15. Việc thực hiện thử nghiệm có kiểm soát phải bảo đảm không phương hại đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại quốc gia, tôn giáo, chủ quyền quốc gia, sức khỏe cộng đồng.

Thứ ba, quy định chính sách phát triển các khu công nghệ cao trên địa bàn thành phố bao gồm các cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư hạ tầng vượt trội cho các khu công nghệ cao; cho phép thành phố chủ động xây dựng mô hình quản trị và chính sách phát triển “đô thị công nghệ cao”, đồng thời giao cơ quan quản lý chuyên trách thực hiện các chức năng quản lý nhà nước tập trung theo quy định của UBND thành phố, nhằm tối ưu hóa hiệu quả vận hành và thu hút các nguồn lực đầu tư chiến lược vào lĩnh vực công nghệ cao.

Thứ tư, quy định về phát triển khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do và loại hình kinh tế mới nhằm tạo động lực tăng trưởng mới, phát triển các mô hình kinh tế mới, nâng cao sức cạnh tranh của Thủ đô. Dự thảo luật giao HĐND thành phố quy định cơ chế, chính sách về tổ chức, hoạt động của khu kinh tế, khu thương mại tự do; quy định phạm vi, điều kiện, ngành nghề, lĩnh vực hoạt động, biện pháp quản lý, bảo đảm an ninh trật tự và các vấn đề phát sinh khác đối với các mô hình kinh tế mới.

Thứ năm, quy định về việc quản lý, khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian tầm cao bảo đảm phù hợp chiến lược, quy hoạch, yêu cầu quốc phòng, an ninh, bảo tồn cảnh quan, di sản và kết nối hạ tầng đồng bộ. Không gian ngầm được phân vùng chức năng, quản lý theo chiều sâu; việc khai thác vượt giới hạn phải được cấp phép và thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định…

Thứ sáu, dự thảo luật bổ sung quy định về cơ chế xử lý vi phạm, loại trừ, miễn trừ trách nhiệm pháp lý; quy định việc xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, trục lợi, nhũng nhiễu của cán bộ, công chức trong quá trình tổ chức thi hành luật. Đồng thời, xác lập cơ chế loại trừ, miễn trừ trách nhiệm pháp lý đối với người đứng đầu, công chức, viên chức và cá nhân tham gia xây dựng, ban hành, thi hành luật và các văn bản liên quan, trong trường hợp không tư lợi, tuân thủ đầy đủ các quy trình theo quy định trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nhưng vẫn xảy ra thiệt hại. Quy định này tạo “không gian” cho cán bộ, công chức, viên chức và cá nhân dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung và sự phát triển của Thủ đô.

Bảo đảm nguồn lực cho việc tổ chức thi hành

Có thể thấy, để tạo không gian phát triển cho Thủ đô, dự thảo luật quy định đầy đủ các cơ chế bảo đảm nguồn lực tài chính cho việc tổ chức thi hành, trên cơ sở tăng cường phân cấp, trao quyền chủ động cho Thủ đô Hà Nội, gắn cơ chế trao quyền để Hà Nội chủ động tăng nguồn thu ngân sách, thu hút đầu tư, đồng thời gắn với trách nhiệm quản lý, sử dụng hiệu quả ngân sách.

Theo dự thảo, thành phố được giữ lại một phần nguồn tăng thu ngân sách, toàn bộ các khoản thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và các nguồn thu hợp pháp khác để đầu tư phát triển; đồng thời, thành phố được áp dụng cơ chế vay vốn linh hoạt theo quyết định của Quốc hội. Ngoài nguồn ngân sách nhà nước, dự thảo luật khuyến khích huy động các nguồn vốn xã hội hóa, vốn ODA, vốn hợp tác đầu tư để thực hiện các chương trình, dự án phát triển Thủ đô và liên kết vùng. Các quy định này tạo cơ sở tài chính cần thiết, bảo đảm tính khả thi cho việc triển khai các cơ chế, chính sách đặc thù của luật sau khi được ban hành.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định, Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ tạo lập nền tảng pháp lý vững chắc để hiện thực hóa tầm nhìn phát triển 100 năm, phát huy vai trò, vị trí là trung tâm chính trị, hành chính của quốc gia và xây dựng Hà Nội thành trung tâm đổi mới sáng tạo, tài chính hàng đầu xứng tầm với đô thị toàn cầu. Đồng thời, việc sửa đổi luật cũng sẽ giúp xác lập rõ vai trò hạt nhân dẫn dắt vùng Thủ đô, bảo đảm sự hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp, lấy hạnh phúc của nhân dân làm tiêu chí phát triển.

Theo hanoimoi.vn