Hà Nội siết kỷ luật để tăng tốc dự án trọng điểm

Thành phố Hà Nội đang bước vào giai đoạn tăng tốc mạnh mẽ các dự án hạ tầng khung, với hàng loạt công trình trọng điểm đồng loạt triển khai trên tinh thần khẩn trương, quyết liệt, không chậm trễ. Đặc biệt, 10 công trình chống úng ngập đang được thi công khẩn cấp, với yêu cầu rất rõ ràng: Phải hoàn thành đúng hạn, đưa vào sử dụng trước mùa mưa bão năm nay.

Đây không chỉ là áp lực tiến độ, mà còn là mệnh lệnh từ thực tiễn, bởi mỗi ngày chậm là thêm một ngày người dân phải đối mặt với ùn tắc, ngập úng, ô nhiễm và những bức xúc kéo dài.

Ngay sau khi nhận công tác tại Hà Nội, tiếp nối tinh thần chỉ đạo quyết liệt, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cùng các đồng chí lãnh đạo thành phố đã trực tiếp đi kiểm tra nhiều công trình, dự án trọng điểm, yêu cầu siết chặt kỷ luật, tháo gỡ ngay các điểm nghẽn, đẩy tiến độ đến cùng.

Thông điệp rất rõ rằng, cam kết tiến độ phải bằng văn bản; đơn vị nào yếu kém, chậm trễ, thiếu trách nhiệm sẽ bị điều chuyển, thay thế. Kỷ luật thực thi đang được siết chặt ở mức rất cao, với tinh thần xuyên suốt: Không nói nhiều, làm ngay, làm đến cùng, vì người dân.

Khi kỷ luật được siết chặt, khi trách nhiệm được gọi đúng tên, khi tiến độ trở thành thước đo năng lực thực thi, Thủ đô Hà Nội đang phát đi một tín hiệu mạnh mẽ trong điều hành các dự án trọng điểm: Quyết liệt hơn, rõ trách nhiệm hơn và đặt lợi ích của người dân lên trên hết, trước hết.

Từ một loạt chỉ đạo của lãnh đạo thành phố khi trực tiếp kiểm tra hiện trường gần đây, có thể thấy Hà Nội đang phát đi một thông điệp điều hành rất quyết liệt. Đó là với các dự án trọng điểm, không chấp nhận tình trạng chậm trễ kéo dài, không chấp nhận sự né tránh trách nhiệm và cũng không chấp nhận kiểu điều hành chỉ dừng ở nhắc việc.

Nhưng trong thực tế, từ một mệnh lệnh hành chính đến một chuyển động thật ngoài công trường luôn có khoảng cách. Khoảng cách ấy được quyết định bởi năng lực tổ chức, bởi cơ chế phối hợp và quan trọng hơn cả là bởi kỷ luật công vụ.

Tham gia chương trình thời sự tại trường quay S1 của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, với chủ đề “Hà Nội siết kỷ luật để tăng tốc dự án trọng điểm”, có PGS.TS Trần Viết Lưu, nguyên Vụ trưởng Vụ Tổng hợp, Ban Tuyên giáo Trung ương; TS Nguyễn Minh Phong, Chuyên gia Kinh tế; Thành viên Hội đồng Tư vấn kinh tế, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam.

Ngoài ra, chương trình được kết nối trực tiếp với điểm cầu tại phường Cầu Giấy - nơi dự án đường Vành đai 2,5 đang được triển khai; đồng thời giao lưu với ông Đỗ Văn Giáp, Chỉ huy trưởng Công ty cổ phần Sông Hồng - đơn vị thi công dự án; ông Nguyễn Việt Trung, Giám đốc Ban Quản lý dự án phường Cầu Giấy.

Hành động mang thông điệp quan trọng

Thời gian qua, từ một loạt chỉ đạo của lãnh đạo thành phố khi trực tiếp kiểm tra hiện trường, có thể thấy, Hà Nội đang phát đi một thông điệp điều hành rất quyết liệt: Với các dự án trọng điểm, thành phố không chấp nhận tình trạng chậm trễ kéo dài, không chấp nhận sự né tránh trách nhiệm và cũng không chấp nhận cách điều hành chỉ dừng ở "nhắc việc".

Trao đổi về việc đồng chí Bí thư Thành ủy Hà Nội cùng các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của Đảng bộ và chính quyền thành phố trực tiếp xuống cơ sở, bám sát các công trình trọng điểm còn tồn đọng lâu nay, PGS.TS Trần Viết Lưu cho rằng đây là một hành động mang thông điệp hết sức quan trọng.

Trước hết, đó là thông điệp về phương thức điều hành. Theo đó, không còn quỹ thời gian cho việc nói suông, không dành nhiều thời gian chỉ để ra chỉ thị, nghị quyết, hay điều hành bằng văn bản hành chính đơn thuần, mà phải dành ưu tiên thời gian để xuống trực tiếp cơ sở, bám sát thực tiễn, kiểm tra và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Cùng với đó là thông điệp về tư tưởng chỉ đạo theo tinh thần: Lãnh đạo phải lắng nghe dân, đối thoại với dân, hiểu dân muốn gì, cần gì để tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc.

Nhìn lại chặng đường 96 năm ra đời và lãnh đạo cách mạng của Đảng ta cũng như của Đảng bộ thành phố Hà Nội, PGS.TS Trần Viết Lưu nhấn mạnh, Thủ đô luôn giữ vững vai trò gương mẫu, đi đầu trong các phong trào. Vì vậy, tinh thần quyết liệt này không chỉ dành riêng cho cá nhân đồng chí Bí thư Thành ủy, hay các lãnh đạo chủ chốt của thành phố, mà là thông điệp chung đối với toàn Đảng bộ và chính quyền Thủ đô, trong bối cảnh Hà Nội được giao trọng trách tiên phong, gương mẫu đi đầu trong xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Liên hệ với tư tưởng Hồ Chí Minh về tác phong công tác của cán bộ, PGS.TS Trần Viết Lưu nhắc lại lời dạy của Người về việc không ít nơi, cán bộ chỉ lo họp hành, ban hành nghị quyết, chỉ thị nhưng không theo dõi việc triển khai trong thực tế, không nắm được khó khăn, trở ngại và mức độ tham gia của nhân dân...

Theo ông, những giá trị đó vẫn còn nguyên tính thời sự, đặt ra yêu cầu phải tăng cường kiểm tra, bám sát thực tiễn, khắc phục tình trạng chỉ đạo hình thức.

PGS.TS Trần Viết Lưu bày tỏ tin tưởng, khi người dân Thủ đô và cả nước chứng kiến hình ảnh lãnh đạo thành phố sâu sát hiện trường, niềm tin và sự đồng thuận xã hội sẽ được củng cố, qua đó, góp phần thúc đẩy cải cách hành chính, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng theo hướng sâu sát, thực chất, hiệu quả, thể hiện tinh thần cách mạng tiến công không ngừng trong giai đoạn mới.

Không thể coi việc chậm tiến độ là "trạng thái bình thường"

Trao đổi về hiện tượng một số dự án chậm tiến độ thường được đưa ra hàng loạt lý do khách quan đi kèm và đâu là ranh giới giữa khó khăn khách quan với sự trì trệ chủ quan, TS Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế cho rằng, trong những năm vừa qua, đặc biệt là giai đoạn 2021-2025, tình trạng các dự án đầu tư, nhất là đầu tư công bị chậm tiến độ khá phổ biến. Nếu chấp nhận xu hướng này như "trạng thái bình thường" và kéo dài, không xử lý, chắc chắn sẽ gây thiệt hại tới uy tín, sức nặng của kỷ luật công vụ, cũng như trách nhiệm công vụ.

"Nếu chúng ta coi đó là xu hướng bình thường, sẽ hướng tới tìm kiếm các lý do biện minh, thay vì giải quyết vấn đề. Do đó, sẽ giảm trách nhiệm phải hoàn thành đúng kế hoạch, tìm lý do hợp lý để vượt qua sự trễ hạn trong thực hiện kế hoạch", ông nói.

Cùng với đó, tình trạng này cũng làm giảm sự chủ động, giảm động lực trong việc tìm kiếm các giải pháp xử lý những vấn đề đặt ra, dẫn tới tất cả các khâu đều bị chậm, không ai chịu trách nhiệm. Nguy hiểm hơn nữa, tình trạng này tạo ra những tiền lệ là từ chậm tiến độ dẫn tới nâng vốn, tăng vốn ban đầu, gây hệ quả rất lớn cho toàn bộ dự án. Mặt khác, chúng còn tạo ra tình trạng nhờn luật, nhờn lệnh và đặc biệt, làm tăng hiệu ứng tiêu cực với sự trì trệ.

“

Thường sẽ có những lý do để giải thích cho việc chậm tiến độ dự án, có cả lý do khách quan và chủ quan, ranh giới để phân biệt cũng rất mỏng. Nếu lắng nghe sự giải thích rất trơn chu thì tưởng rằng hoàn toàn là khách quan, nhưng nếu "đọc vị" vào trong đó, nhìn nhận một cách kỹ càng, sẽ thấy chủ quan trong đó"

TS Nguyễn Minh Phong

TS Nguyễn Minh Phong cho rằng, về mặt khách quan, có những lý do gắn liền với các trường hợp bất khả kháng, chúng ta không can thiệp được; về mặt chủ quan, có nhiều tình huống phát sinh, nhưng vẫn bao hàm trách nhiệm của các cơ quan liên quan. Ví dụ trong vấn đề giải phóng mặt bằng, khi có vấn đề phát sinh, với trách nhiệm được giao, các cấp, ngành phải có trách nhiệm đề xuất, chủ động giải quyết vấn đề, nhưng nếu cứ ngồi chờ chỉ đạo, chờ chính sách..., mọi việc sẽ ách tắc lại.

"Do đó, tính thụ động, ỷ lại, chờ đợi cũng là một lý do rất chủ quan, mặc dầu cứ tưởng là khách quan", TS Nguyễn Minh Phong nêu quan điểm.

Đồng thời, ông cho rằng, việc thiếu phối hợp liên ngành cũng là một yếu tố chủ quan, dẫn tới vấn đề sẽ rất khó giải quyết, tạo ra tình trạng bên này đổ lỗi cho bên kia...

Siết trách nhiệm người đứng đầu trong thực thi chính sách

Có ý kiến rằng cùng một cơ chế, cùng một nguồn lực nhưng có nơi chuyển động nhanh sau chỉ đạo, nhưng cũng có nơi chuyển động rất chậm.

Chia sẻ về các yếu tố quyết định năng lực biến chỉ đạo thành kết quả, PGS.TS Trần Viết Lưu phân tích, về tổng thể, chủ trương, đường lối, cơ chế, chính sách của chúng ta là thống nhất. Riêng Hà Nội còn được trao những cơ chế đặc biệt thông qua các nghị quyết của Trung ương và đặc biệt là Luật Thủ đô (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua. Đây là nền tảng quan trọng để Thủ đô triển khai các chương trình phát triển kinh tế - xã hội đúng đặc thù và tương xứng với vị thế là đầu tàu, động lực tăng trưởng của khu vực phía Bắc và cả nước. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn tồn tại tình trạng triển khai không đồng đều.

PGS.TS Trần Viết Lưu lưu ý, vai trò của người đứng đầu, người điều hành, quản lý hết sức quan trọng. Đây là người được yêu cầu chịu trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước và nhân dân Thủ đô về kết quả thực hiện.

Bên cạnh đó là trách nhiệm của các chủ thể trực tiếp thực thi, ví dụ như các đơn vị triển khai đề án, nhà thầu thi công... Khi đề xuất và nhận thực hiện dự án, các đơn vị đều cam kết về năng lực, tiến độ và chất lượng. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, không ít trường hợp phát sinh tình trạng chậm trễ và đưa ra nhiều lý do như vướng mắc giải phóng mặt bằng, thiếu vốn, thiếu nhân lực, thiếu thiết bị, hay yếu tố thời tiết không thuận lợi...

Một yếu tố quan trọng khác cần khơi dậy, theo PGS.TS Trần Viết Lưu, là vai trò giám sát của nhân dân. Thực tế cho thấy, người dân đã có nhiều phản ánh kịp thời, quyết liệt về những tồn tại, bất cập. Ông bày tỏ kỳ vọng, với việc siết chặt kỷ cương, phát huy vai trò giám sát của xã hội và trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị, việc tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật sẽ đạt hiệu quả thực chất hơn.

"Án tại văn" và áp lực từ kết quả đầu ra

Việc yêu cầu cam kết tiến độ bằng văn bản và kiên quyết thay thế các đơn vị yếu kém là bước chuyển tư duy mạnh mẽ trong quản trị nhà nước hiện đại. Đây là nhận định chung của các chuyên gia khi bàn về nỗ lực siết chặt kỷ cương, khơi thông các "điểm nghẽn" dự án hiện nay.

Theo TS Nguyễn Minh Phong, thay vì những lời hứa suông, văn bản cam kết tạo ra cơ sở pháp lý và trách nhiệm cụ thể, hay còn gọi là "án tại văn".

TS Nguyễn Minh Phong nhấn mạnh, một văn bản cam kết tiêu chuẩn phải làm rõ 3 nội dung: Lý do chậm trễ, giải pháp khắc phục và thời hạn hoàn thành cụ thể. Điều này tạo ra một "áp lực tổng hợp" lên đơn vị thực hiện, bao gồm cả trách nhiệm cá nhân, hành chính và đặc biệt là tài chính. Việc sẵn sàng thay thế những nhà thầu kém năng lực là cách bảo vệ uy tín và hiệu quả của cả bộ máy.

Việc áp dụng các chỉ số đánh giá hiệu quả (KPI) vào quản trị nhà nước, kết hợp với chế độ trách nhiệm nghiêm ngặt, đang tạo ra một động lực mới. Sự thay đổi này không chỉ giúp các dự án về đích đúng hạn, mà còn củng cố niềm tin của nhân dân vào sự điều hành quyết liệt, minh bạch của chính quyền.

Trong khi đó, PGS.TS Trần Viết Lưu cho rằng, việc đảm bảo tiến độ dự án là trách nhiệm chính trị lớn lao đối với Đảng, Nhà nước và nhân dân. Ông ví những dự án chậm trễ, trì trệ như những "cục máu đông" trong huyết mạch kinh tế của quốc gia. Nếu không có giải pháp quyết liệt để giải tỏa, cơ thể kinh tế sẽ rơi vào tình trạng nguy kịch.

PGS.TS Trần Viết Lưu đánh giá cao việc siết chặt kỷ cương phép nước thông qua các bản cam kết. Đó chính là "sức mạnh mềm" của kỷ cương, buộc người đứng đầu phải tự soi xét, tự giải trình và dồn toàn lực để hoàn thành lộ trình, nếu không muốn bị đào thải bởi sự minh bạch xã hội.

Theo hanoimoi.vn