Lễ hội làng Yên Trường diễn ra với phần lễ trang trọng và phần hội đắc sắc
Khẳng định giá trị cốt lõi, bác bỏ luận điệu xuyên tạc
Trước hết, cần khẳng định rõ: lễ hội truyền thống không phải là "tàn dư lỗi thời" hay "rào cản phát triển" như một số ý kiến cực đoan vẫn rêu rao. Trái lại, lễ hội là không gian văn hóa – lịch sử sống động, nơi tái hiện ký ức cộng đồng, hun đúc tinh thần đoàn kết và bồi đắp đạo lý "uống nước nhớ nguồn". Những giá trị như tri ân tiền nhân, tôn vinh anh hùng dân tộc, gắn kết cộng đồng… được thể hiện rõ nét qua từng nghi thức, từng câu chuyện dân gian, từng phong tục.
Những luận điệu phủ nhận vai trò của lễ hội thực chất là sự phiến diện, tách rời văn hóa khỏi cội nguồn lịch sử. Một dân tộc không biết trân trọng truyền thống sẽ khó có thể phát triển bền vững. Do đó, bảo vệ lễ hội cũng chính là bảo vệ căn cốt tinh thần của quốc gia.
Chống thương mại hóa, "trần tục hóa" lễ hội
Bên cạnh việc khẳng định giá trị, cần thẳng thắn nhìn nhận và đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực trong thực tiễn tổ chức lễ hội. Đáng lo ngại là tình trạng thương mại hóa, biến lễ hội thành công cụ trục lợi. Không ít nơi, di tích bị "khoán trắng" cho cá nhân quản lý, các dịch vụ tâm linh bị đẩy giá, lễ hội bị biến tướng thành nơi buôn bán, cầu lợi.
Cần bác bỏ quan điểm cho rằng lễ hội chỉ là cơ hội kiếm tiền. Văn hóa không thể bị quy đổi đơn thuần thành lợi nhuận. Khi lợi ích kinh tế lấn át giá trị tinh thần, lễ hội sẽ mất đi ý nghĩa thiêng liêng vốn có, thậm chí gây phản cảm trong xã hội. Việc quản lý lễ hội cần minh bạch, đặt lợi ích cộng đồng lên trên hết, tránh tình trạng "tư hữu hóa" không gian văn hóa chung.
Loại bỏ hủ tục, phân biệt tín ngưỡng và mê tín dị đoan
Một trong những thách thức lớn hiện nay là sự lẫn lộn giữa tín ngưỡng truyền thống và mê tín dị đoan. Tín ngưỡng là nhu cầu tinh thần chính đáng, gắn với niềm tin và đạo lý dân tộc. Trong khi đó, mê tín dị đoan là những hành vi phản khoa học, gây lãng phí và làm suy giảm nhận thức xã hội.
Các hiện tượng như đốt vàng mã tràn lan, chen lấn xô đẩy, nói tục chửi thề, thậm chí hành vi phản cảm tại nơi linh thiêng không chỉ làm xấu đi hình ảnh lễ hội mà còn làm méo mó giá trị văn hóa. Cần có sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan quản lý, đồng thời nâng cao nhận thức người dân để từng bước loại bỏ những hủ tục lạc hậu.
Cảnh giác trước âm mưu lợi dụng lễ hội để chống phá
Không thể xem nhẹ những âm mưu lợi dụng vấn đề lễ hội để xuyên tạc, hạ thấp văn hóa Việt Nam. Dưới danh nghĩa "phản biện xã hội", một số đối tượng cố tình phóng đại mặt tiêu cực, quy chụp bản chất lễ hội là lạc hậu, mê tín, từ đó gieo rắc tâm lý hoài nghi, làm suy yếu niềm tin của nhân dân vào giá trị truyền thống.
Thực chất, đây là chiêu bài nhằm phủ nhận nền tảng văn hóa dân tộc, tiến tới làm lung lay hệ giá trị xã hội chủ nghĩa. Vì vậy, cần tỉnh táo nhận diện, phân biệt giữa góp ý xây dựng và luận điệu phá hoại. Đấu tranh trên mặt trận tư tưởng – văn hóa phải kiên quyết, nhưng cũng cần dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn.
Gắn bảo tồn lễ hội với chấn hưng văn hóa
Bảo tồn và phát huy giá trị lễ hội không thể tách rời nhiệm vụ xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh. Cần kết hợp giữa giữ gìn truyền thống với đổi mới phương thức tổ chức, đảm bảo tính trang nghiêm, tiết kiệm, văn minh. Đồng thời, đẩy mạnh giáo dục thế hệ trẻ về ý nghĩa của lễ hội, để họ trở thành chủ thể kế thừa và phát huy di sản.
Đấu tranh với các quan điểm sai trái về lễ hội là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự tham gia của toàn xã hội. Khi mỗi người dân có ý thức gìn giữ và trân trọng giá trị văn hóa, khi công tác quản lý được thực hiện nghiêm túc và hiệu quả, lễ hội truyền thống sẽ tiếp tục là nguồn lực tinh thần to lớn, góp phần xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Giữ gìn lễ hội không chỉ là bảo vệ quá khứ, mà còn là kiến tạo tương lai.