Làng mộc Phù Yên chuyển mình thích ứng, nâng cao giá trị kinh tế

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào sản xuất

Với xu hướng phát triển làng nghề truyền thống theo hướng xanh, bền vững, làng nghề mộc Phù Yên (xã Phú Nghĩa, TP. Hà Nội) đang từng bước chuyển mình thích ứng và trở thành “điểm sáng” trong phát triển kinh tế làng nghề tại vùng đất Thủ đô.

Phù Yên hiện được chia thành 4 xóm với 945 hộ dân, hơn 4.100 nhân khẩu với nghề mộc được coi là trụ cột, vừa tạo sinh kế bền vững, vừa góp phần gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống của người dân địa phương.

Dọc theo những con đường liên xóm tại Phù Yên, âm thanh quen thuộc của máy cưa, máy bào hòa cùng tiếng đục, tiếng đẽo tạo nên một nhịp điệu lao động đặc trưng. Gần 400 hộ dân trong thôn vẫn duy trì nghề mộc, chiếm hơn 49% tổng số hộ. Không chỉ dừng lại ở quy mô hộ gia đình, Phù Yên còn có khoảng 50 xưởng sản xuất lớn cùng hơn 100 tổ hợp sản xuất tại gia, hình thành nên một mạng lưới sản xuất rộng khắp, linh hoạt và hiệu quả.

Những sản phẩm mộc của Phù Yên rất đa dạng từ nhà cổ, đồ thờ, bàn ghế truyền thống, đồ mỹ nghệ đến các vật dụng gia đình hiện đại. Mỗi sản phẩm đều mang dấu ấn riêng của người thợ, đó là sự tỉ mỉ, tinh tế và niềm tự hào về nghề. Chính điều đó đã giúp sản phẩm làng nghề không chỉ đứng vững ở thị trường trong nước mà còn ngày càng khẳng định vị thế trên nhiều tỉnh, thành.

Trong một xưởng sản xuất rộng hàng trăm mét vuông, nghệ nhân Nguyễn Hữu Thiêm - một chủ xưởng trẻ chia sẻ: “Gia đình tôi làm nghề mộc nhiều đời, tôi theo nghề mộc từ năm 16 tuổi đến nay cũng được hơn 30 năm. Trước đây chủ yếu làm thủ công nên năng suất thấp, thu nhập không ổn định. Những năm gần đây, nhờ đầu tư máy móc hiện đại, ngoài làm đồ thờ, tôi còn điêu khắc những sản phẩm thủ công mỹ nghệ để đáp ứng với xu thế của khách hàng”.

Sự thay đổi đó không phải ngẫu nhiên. Theo ông Nguyễn Chí Tài - Chủ tịch Hội làng nghề truyền thống mộc Phù Yên, để giữ nghề và phát triển bền vững, Ban chấp hành Hội đã kiên trì vận động các hộ sản xuất mạnh dạn đổi mới.

“Chúng tôi khuyến khích hội viên ứng dụng khoa học kỹ thuật, đầu tư máy móc hiện đại để giảm sức lao động, nâng cao năng suất. Đồng thời, chú trọng các giải pháp xử lý bụi, tiếng ồn ngay tại xưởng nhằm bảo vệ môi trường và sức khỏe người dân”, ông Tài cho biết.

Bài toán cấp thiết cần sớm được giải quyết

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Duy Đông - Trưởng thôn Phù Yên cho biết, không chỉ dừng lại ở việc nâng cao năng lực sản xuất, Hội làng nghề truyền thống mộc Phù Yên còn định hướng các cơ sở tập trung vào những dòng sản phẩm thế mạnh, kết hợp hài hòa giữa giá trị truyền thống và xu hướng thẩm mỹ hiện đại. Nhờ vậy, sản phẩm mộc Phù Yên ngày càng đa dạng về mẫu mã, phù hợp với thị hiếu của nhiều đối tượng khách hàng.

Thực tế cho thấy, chính sự linh hoạt trong tư duy sản xuất đã giúp người dân Phù Yên thích ứng nhanh với thị trường. Nếu như trước đây sản phẩm chủ yếu phục vụ nhu cầu trong vùng, thì nay đã được vận chuyển đi khắp các tỉnh, thành, thậm chí có những đơn hàng lớn từ các khu đô thị, công trình tâm linh.

Chính những công việc này đã làm đổi thay tích cực trong đời sống người dân Phù Yên. Nhiều gia đình đã có cuộc cuộc sống ổn định, khá giả, con cái được đầu tư học hành, phát triển vươn ra xã hội.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của làng nghề, tình trạng ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm tiếng ồn và bụi gỗ tại Phù Yên đang trở thành vấn đề nhức nhối. Nhiều hộ sản xuất nằm xen kẽ trong khu dân cư khiến tiếng máy hoạt động gần như suốt ngày, trong khi bụi mịn từ quá trình cưa, bào gỗ phát tán ra không khí, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống sinh hoạt và sức khỏe người dân.

Chia sẻ với phóng viên về vấn đề ô nhiễm môi trường tại làng nghề mộc Phù Yên, ông Nguyễn Duy Đông - Trưởng thôn Phù Yên cho biết, đây là bài toán khó mà địa phương vẫn chưa có giải pháp xử lý triệt để.

“Hiện nay, các cơ sở sản xuất chủ yếu hoạt động nhỏ lẻ, phân tán trong khu dân cư nên việc kiểm soát ô nhiễm còn hạn chế. Dù đã có tuyên truyền, vận động người dân đầu tư thiết bị giảm bụi, giảm tiếng ồn, nhưng do chi phí lớn, diện tích trật hẹp nên không phải hộ nào cũng thực hiện được. Thời gian tới, thôn kiến nghị cấp trên sớm có quy hoạch khu sản xuất tập trung để vừa phát triển làng nghề, vừa đảm bảo môi trường sống cho người dân”, ông Nguyễn Duy Đông cho hay.

Sự phát triển của nghề mộc Phù Yên (xã Phú Nghĩa) đã kéo theo những thay đổi tích cực trong đời sống người dân. Thu nhập bình quân tăng lên rõ rệt, nhiều gia đình xây dựng được nhà cửa khang trang, đầu tư cho con cái học hành đầy đủ. Tuy nhiên, để làng nghề phát triển bền vững, câu chuyện xử lý ô nhiễm môi trường tại đây cần sớm có lời giải đồng bộ, từ quy hoạch, đầu tư hạ tầng đến nâng cao ý thức cộng đồng.