Tết Nguyên Đán - một khoảnh khắc đặc biệt trong năm, mang đậm dấu ấn văn hóa của người Việt Nam. Trong mỗi bước chân chạm đất quê hương, từng hơi thở của không khí xuân ấm áp, mọi góc phố, làng quê tràn ngập trong sắc vàng ươm, đỏ rực rỡ của những hoa mai, hoa đào, tất cả hòa quyện lại tạo nên bức tranh văn hóa đậm đà, ấm áp của dân tộc Việt Nam trong dịp Tết cổ truyền.
Ảnh minh họa ( ảnh Nguyễn Cường).
Trong ngày Tết, không gian quê thuần khiết, yên bình dường như được thắp sáng lên bởi những đèn lồng, những băng rôn, những câu đối chúc Tết lung linh. Không gian của những góc sân nhà là nơi tụ họp, giao lưu, chia sẻ niềm vui cùng gia đình, bạn bè. Đây cũng là dịp để thể hiện lòng tri ân, kính trọng đối với ông bà, cha mẹ, những người đi trước đã dành tâm huyết để gìn giữ và truyền lại những giá trị truyền thống.
Đồng thời, Tết cũng là dịp để gia đình, họ hàng, làng xóm, người thân xa gần sum họp, đoàn tụ thăm hỏi, cầu chúc nhau và tưởng nhớ, tri ân ông bà tổ tiên. "Về quê ăn Tết" không chỉ là khái niệm đi về, mà đằng sau nó là cả một quá trình hành hương về với cội nguồn, về nơi chôn nhau cắt rốn. Người Việt Nam có phong tục, mỗi khi năm hết, Tết đến, dù làm bất cứ nghề gì, ở bất cứ nơi đâu vẫn cố gắng để về sum họp dưới mái ấm gia đình, được khấn vái dưới bàn thờ tổ tiên, nhìn lại ngôi nhà thân yêu, nơi cất tiếng khóc chào đời, nơi mà một thời bàn chân bé dại đã tung tăng, rồi khôn lớn thành người. Cũng trong những ngày Tết, mối quan hệ họ hàng làng xóm được mở rộng ra, ràng buộc lẫn nhau thành đạo lý chung cho xã hội. Tết cũng là dịp tổng kết mọi hoạt động liên quan đến năm cũ, chào đón một năm mới với hy vọng tốt lành cho cá nhân và cả cộng đồng.
Tuỳ theo mỗi vùng miền hoặc theo những quan niệm về tôn giáo của người Việt, các phong tục tập quán ở từng địa phương thường có đôi nét khác biệt. Nhưng xét về tổng thể, phong tục truyền thống của ngày Tết được chia làm ba khoảng thời gian, gồm: Tất niên, Giao thừa và Tân niên. Mỗi khoảng thời gian ứng với những sự chuẩn bị, lễ nghi và hình thức thể hiện khác nhau, trong đó tiêu biểu là các hoạt động: tiễn ông Công, ông Táo về trời vào ngày 23 tháng Chạp, dọn dẹp nhà cửa, đi chợ tết, gói bánh chưng, thăm mộ tổ tiên, cúng giao thừa, hái lộc, xông nhà, chúc tết, mừng tuổi, đi lễ chùa đầu năm, xin chữ...
Tết Nguyên Đán là một sinh hoạt văn hóa vừa lưu giữ được những giá trị truyền thống vừa thích nghi với nhịp sống hiện đại. Trong ngày Tết vẫn còn nhiều phong tục tốt đẹp và đậm tính nhân văn mà chúng ta cần giữ gìn và phát huy để Tết Nguyên Đán mãi là nét văn hoá đặc sắc của dân tộc Việt Nam.
Kim Thoa