Qua kiểm tra thực tế, lực lượng chuyên môn phát hiện một số diện tích lúa xuất hiện hiện tượng bệnh nghẹt rễ (ngộ độc hữu cơ), khiến cây lúa sinh trưởng chậm, đẻ nhánh kém, lá có biểu hiện vàng nhạt, rễ phát triển yếu, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất nếu không được xử lý kịp thời. Bệnh nghẹt rễ ở lúa vụ xuân 2026 chủ yếu do đất yếm khí là hiện tượng khá phổ biến, nhất là trên ruộng trũng, thoát nước kém hoặc bón phân chưa hợp lý. Nếu không xử lý kịp thời sẽ làm lúa sinh trưởng kém, giảm năng suất rõ rệt.
Hình ảnh kiểm tra thực tế tại các xứ đồng thuộc Hợp tác xã Nông nghiệp Đông Sơn quản lý
Cán bộ kỹ thuật trực tiếp trao đổi, hướng dẫn biện pháp chăm sóc, phục hồi diện tích lúa bị ảnh hưởng
Tại các xứ đồng, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã đã trực tiếp hướng dẫn bà con nông dân nhận biết nguyên nhân và áp dụng các biện pháp xử lý kịp thời, cụ thể:
Cách nhận biết lúa bị nghẹt rễ: Biểu hiện trên cây lúa: Lúa sinh trưởng chậm, đẻ nhánh ít hoặc ngừng đẻ nhánh, lá có màu vàng nhạt hoặc xanh tái, đôi khi chuyển vàng từ lá dưới lên cây còi cọc, thấp, dễ bị đổ ngã. Ruộng lúa phát triển không đồng đều
Biểu hiện ở rễ: Rễ ngắn, ít, thưa, có màu đen hoặc nâu sẫm có mùi hôi do khí độc như H₂S, CH₄ trong đất
Biểu hiện ở đất ruộng: Đất bùn nhão, bí chặt, thiếu oxy có nhiều bọt khí, mùi hôi khi khuấy đất nước ruộng đục, có váng
Nguyên nhân chính: Ruộng ngập nước liên tục, không tháo nước. Đất thoát nước kém, bị nén chặt. Bón quá nhiều phân đạm, phân hữu cơ chưa hoai. Ít làm cỏ sục bùn cho nên đất thiếu oxy
Cách xử lý hiệu quả: Rút cạn nước trong ruộng từ 3 - 5 ngày khi mặt ruộng se nứt chân chim thì cho nước vào Giúp đất có oxy, rễ phục hồi nhanh. Sục bùn, xới phá váng dùng công cụ hoặc đi lại nhẹ trong ruộng để phá lớp đất nén giúp khí độc thoát ra và tăng oxy cho rễ. Bón bổ sung vôi hoặc chế phẩm cải tạo đất, bón vôi bột 7–10 kg/sào giúp khử chua, giảm độc tố trong đất. Có thể dùng chế phẩm vi sinh để phân giải chất hữu cơ. Ngừng bón đạm trong thời gian cây đang yếu
Bổ sung: Kali giúp rễ khỏe, bổ xung Lân kích thích ra rễ mới. Có thể phun phân bón lá để cây hồi phục nhanh. Quản lý nước hợp lý không để ruộng ngập sâu liên tục. Áp dụng phương pháp tưới xen kẽ khô - ướt giúp rễ phát triển tốt hơn
Bên cạnh đó, cán bộ chuyên môn cũng khuyến cáo bà con nông dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa lâu dài như: làm đất kỹ, đảm bảo ruộng bằng phẳng, đảm bảo thoát nước tốt; không bón phân hữu cơ tươi (phải ủ hoai); bón phân cân đối (đạm - lân - kali) và thường xuyên sục bùn, làm cỏ, điều tiết nước phù hợp theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây lúa.
Việc kiểm tra, hướng dẫn kịp thời của Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Phú Nghĩa đã giúp bà con nông dân nắm bắt được kỹ thuật xử lý bệnh không cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, góp phần hạn chế thiệt hại, bảo vệ năng suất lúa vụ Xuân năm 2026.
Minh Phượng