Phú Nghĩa là địa bàn có vị trí giao thông thuận lợi, nằm trên trục Quốc lộ 6, kết nối với nhiều khu vực trong và ngoài thành phố. Với quy mô dân số hơn 71 nghìn người, cùng ngành chăn nuôi phát triển mạnh với 236 trang trại, tổng đàn gia súc, gia cầm trên 2,2 triệu con, địa phương có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế. Tuy nhiên, thực tế cũng đặt ra không ít thách thức trong công tác kiểm soát giết mổ, vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm.
Theo thống kê đến ngày 18/3/2026, trên địa bàn xã có 19 cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm, trong đó chỉ có 2 cơ sở giết mổ công nghiệp, còn lại chủ yếu là các cơ sở nhỏ lẻ, thủ công. Hoạt động giết mổ tự phát, chưa được cấp phép vẫn còn tồn tại; phương tiện vận chuyển sản phẩm sau giết mổ phần lớn còn thô sơ; việc kinh doanh tại các chợ truyền thống chiếm tỷ trọng lớn, trong khi điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm còn hạn chế.
Trước thực trạng trên, UBND xã Phú Nghĩa đã chủ động ban hành nhiều kế hoạch, giải pháp đồng bộ. Các chương trình phòng, chống dịch bệnh, tiêu độc khử trùng môi trường, tiêm phòng cho đàn vật nuôi được triển khai thường xuyên. Đồng thời, xã thành lập Ban Chỉ đạo an toàn thực phẩm và Ban Chỉ đạo quản lý giết mổ, vận chuyển, kinh doanh động vật nhằm tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm.
Thực hiện Kế hoạch quản lý giết mổ đến năm 2030, xã đã và đang đẩy mạnh tuyên truyền, vận động các hộ giết mổ nhỏ lẻ ký cam kết chấp hành quy định. Kết quả bước đầu ghi nhận chuyển biến tích cực khi 18 cơ sở giết mổ nhỏ lẻ đã dừng hoạt động; trong đó, nhiều hộ chuyển sang kinh doanh sản phẩm có nguồn gốc từ các cơ sở giết mổ tập trung, được kiểm soát theo quy định.
Đoàn giám sát của xã kiểm tra giám sát tại chợ Đông Phương Yên
Để kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc sản phẩm động vật, UBND xã đã giao Phòng Kinh tế cùng các ngành liên quan tổ chức quản lý đồng bộ nguồn gốc sản phẩm động vật tại các chợ, cơ sở kinh doanh, sơ chế, chế biến; kiên quyết chỉ cho phép tiêu thụ sản phẩm có nguồn gốc từ các cơ sở được cơ quan có thẩm quyền cho phép hoạt động và kiểm soát giết mổ. Mục tiêu hoàn thành kiểm soát đồng bộ trên toàn địa bàn trước ngày 31/3/2026.
Song song với đó, xã tiến hành rà soát, lựa chọn các cơ sở đáp ứng điều kiện về vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm và môi trường để bố trí làm điểm giết mổ tập trung tạm thời, phục vụ nhu cầu tiếp nhận các hộ giết mổ nhỏ lẻ phải dừng hoạt động. Việc bố trí này dự kiến hoàn thành trước ngày 31/3/2026.
Các sở giết mổ không đủ điều kiện sẽ bị chấm dứt hoạt động, đưa hoạt động giết mổ vào các cơ sở tập trung hoặc tập trung tạm thời trước ngày 30/6/2026Theo lộ trình đề ra, toàn bộ các cơ sở giết mổ không đủ điều kiện sẽ bị chấm dứt hoạt động, đưa hoạt động giết mổ vào các cơ sở tập trung hoặc tập trung tạm thời trước ngày 30/6/2026. Khi hệ thống giết mổ tập trung theo quy hoạch chính thức đi vào hoạt động, các điểm tạm thời sẽ chấm dứt, bảo đảm thực hiện đúng định hướng phát triển lâu dài.
Cùng với các giải pháp quản lý, xã cũng tăng cường tuyên truyền và áp dụng nghiêm các quy định xử phạt trong lĩnh vực thú y. Theo quy định hiện hành, nhiều hành vi vi phạm sẽ bị xử lý với mức cao: từ 6 đến 8 triệu đồng đối với hành vi giết mổ tại địa điểm không được phép; từ 8 đến 12 triệu đồng đối với hành vi vận chuyển, kinh doanh sản phẩm không bảo đảm vệ sinh thú y; đặc biệt, hành vi kinh doanh sản phẩm không có dấu kiểm soát giết mổ có thể bị phạt tới 60-70% giá trị hàng hóa.
Đối với các vi phạm nghiêm trọng như sử dụng chất cấm, giết mổ động vật mắc bệnh, vận chuyển sản phẩm không bảo đảm an toàn thực phẩm, mức xử phạt có thể lên tới 30-50 triệu đồng, kèm theo các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật, đình chỉ hoạt động hoặc buộc tiêu hủy sản phẩm vi phạm.
Song song với đó, công tác quản lý tại các chợ tiếp tục được siết chặt. Xã đang triển khai thành lập các đội quản lý an toàn thực phẩm tại các chợ trên địa bàn nhằm kiểm soát nguồn gốc sản phẩm, bảo đảm hàng hóa lưu thông có thể truy xuất rõ ràng.
Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn không ít khó khăn, nhất là trong việc bố trí quỹ đất cho các điểm giết mổ tập trung do vướng quy định về khoảng cách, chuyển đổi mục đích sử dụng đất; chi phí đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài khiến việc thu hút doanh nghiệp còn hạn chế. Bên cạnh đó, thói quen tiêu dùng của một bộ phận người dân vẫn chưa thay đổi, còn chấp nhận sản phẩm không rõ nguồn gốc.
Để tháo gỡ vướng mắc, UBND xã Phú Nghĩa kiến nghị thành phố xem xét bổ sung điểm giết mổ tập trung tại xứ đồng Đầm Viến (thôn Thanh Trì) vào quy hoạch chung; đồng thời có hướng dẫn cụ thể đối với mô hình giết mổ tập trung tạm thời.
Với quyết tâm cao và lộ trình cụ thể, xã Phú Nghĩa đặt mục tiêu đến trước ngày 30/6/2026 sẽ chấm dứt hoạt động các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ không bảo đảm điều kiện, từng bước đưa toàn bộ hoạt động giết mổ vào các cơ sở tập trung, góp phần nâng cao chất lượng an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe nhân dân và phát triển chăn nuôi bền vững.
Hoài Lưu